H υφασμάτινη πετσέτα: η ιστορία της και το σαβουάρ βιβρ

Κι όμως, υπάρχει πρωτόκολλο και για την υφασμάτινη πετσέτα. Πόσες φορές σας έχει συμβεί να μην ξέρετε πώς να χειριστείτε την υφασμάτινη πετσέτα σας στο τραπέζι; Μην ανησυχείτε! Η Madame Gâteaux είναι εδώ για να σας λύσει όλες τις απορίες!

Στα καλά εστιατόρια, ο σερβιτόρος σας θα τραβήξει στην άκρη την καρέκλα σας και αφού καθίσετε, θα απλώσει την πετσέτα σας στα πόδια σας. Ευχαριστήστε τον με ένα νεύμα. Εάν, όμως, είστε καλεσμένοι σε τραπέζι, αφού καθίσετε, περιμένετε να καθίσει και η οικοδέσποινα και να βάλει εκείνη πρώτη την πετσέτα της στην ποδιά της. Αυτό σηματοδοτεί την έναρξη του γεύματος. Έπειτα, κάντε κι εσείς το ίδιο.

Εάν η πετσέτα είναι περασμένη σε δαχτυλίδι, αφαιρέστε το και τοποθετήστε το στην πάνω αριστερά γωνία του σερβίτσιου σας. Ξεδιπλώστε την πετσέτα απαλά, χωρίς να την τινάζετε για να ανοίξει. Εάν είναι πολύ μεγάλη, διπλώστε τη στα δύο.

Ποτέ μα ποτέ μην δέσετε την πετσέτα γύρω από τον λαιμό σας, ακόμα και αν πρόκειται να φάτε κάτι που είναι επικίνδυνο να λερώσει. Θα μοιάζετε σαν αυτά τα καρτούν που τους τρέχουν τα σάλια με τα μαχαιροπήρουνα στο χέρι.

[fusion_builder_container hundred_percent="yes" overflow="visible"][fusion_builder_row][fusion_builder_column type="1_1" background_position="left top" background_color="" border_size="" border_color="" border_style="solid" spacing="yes" background_image="" background_repeat="no-repeat" padding="" margin_top="0px" margin_bottom="0px" class="" id="" animation_type="" animation_speed="0.3" animation_direction="left" hide_on_mobile="no" center_content="no" min_height="none"]Scooby Doo & Shaggy

Βέβαια, στα καλά εστιατόρια, όταν σερβίρονται πράγματα που λερώνουν, (βλ. αστακομακαρονάδα), θα σας εξοπλίσουν με το απαραίτητο αξεσουάρ: τη σαλιάρα. Όπως ο γερουσιαστής Ρόμπερτ Ταφτ, όταν πήγε να απολαύσει τον αστακό του ο άνθρωπος (ξακουστοί οι αστακοί του Μέιν, παρεμπιπτόντως).

robert taft

Περιττό να πούμε ότι καλό θα ήταν επίσης να αποφύγετε να φυσήξετε και τη μύτη σας με την πετσέτα σας. Γενικότερα, μάλλον δεν είναι πολύ κομψό να φυσήξετε τη μύτη σας στο τραπέζι.

Μην παίζετε με την πετσέτα σας. Μην τη στριφογυρίζετε στα δάχτυλά σας επειδή βαριέστε και μην κάνετε σαχλαμάρες όπως ο Τζουντ Λο στην ταινία The Holiday. (Εκτός αν είστε ο Τζουντ Λο, οπότε έχετε το ακαταλόγιστο. Σε εσάς θα επέτρεπα ακόμα και να φυσήξετε τη μύτη σας στο τραπέζι. Τζουντ Λο, έχετε ανοικτή πρόσκληση για τσάι στο σπίτι μου.)

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type="1_1" background_position="left top" background_color="" border_size="" border_color="" border_style="solid" spacing="yes" background_image="" background_repeat="no-repeat" padding="" margin_top="0px" margin_bottom="0px" class="" id="" animation_type="" animation_speed="0.3" animation_direction="left" hide_on_mobile="no" center_content="no" min_height="none"]Με κάτι τέτοια κόλπα έριξε την Κάμερον Ντίαζ.

Φροντίστε να χρησιμοποιείτε την πετσέτα σας τακτικά ενώ τρώτε, και σκουπίστε τα χείλη σας ταμποναριστά μόνο, ειδικά εάν φοράτε κραγιόν.

Εάν πρέπει να αφαιρέσετε από το στόμα σας ένα κόκκαλο ή ένα κουκούτσι, καλύψτε το πρόσωπό σας με την πετσέτα σας.

Και τώρα, ας πάμε στη συχνότερη ερώτηση: τι κάνουμε την πετσέτα μας όταν θέλουμε να σηκωθούμε από το τραπέζι για λίγο; Εδώ υπάρχει μεγάλο ντιμπέιτ.

H μεν Miss Manners (aka Judith Martin, γ. 1938) και οι υποστηρικτές της ισχυρίζονται ότι η πετσέτα όταν σηκωνόμαστε πρέπει να τοποθετείται επάνω στην καρέκλα μας. Η άλλη μεγάλη κυρία του σαβουάρ βιβρ, όμως, η Emily Post (1872-1960) διαφωνούσε, διότι της φαινόταν αδιανόητο να μπει η πετσέτα με την οποία σκουπίζουμε το πρόσωπό μας εκεί όπου πριν λίγο στρογγυλοκάθονταν τα οπίσθιά μας και ήταν της άποψης ότι η πετσέτα πρέπει να τοποθετηθεί πρόχειρα διπλωμένη επάνω στο τραπέζι, στα αριστερά από το σερβίτσιο μας.

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type="1_1" background_position="left top" background_color="" border_size="" border_color="" border_style="solid" spacing="yes" background_image="" background_repeat="no-repeat" padding="" margin_top="0px" margin_bottom="0px" class="" id="" animation_type="" animation_speed="0.3" animation_direction="left" hide_on_mobile="no" center_content="no" min_height="none"]Η Miss Manners, επί το έργον, καθώς γράφει τη στήλη της στην Washington Post

Εδώ έρχεται πάλι η Miss Manners, όμως, να μας πει ότι είναι τρομερά άκομψο η χρησιμοποιημένη, λερωμένη πετσέτα να βρίσκεται επάνω στο τραπέζι. Και η Emily Post επισημαίνει με τη σειρά της ότι αν η πετσέτα μπει πάνω στο τραπέζι, ο σερβιτόρος μπορεί λανθασμένα να θεωρήσει ότι έχουμε τελειώσει και να μαζέψει το πιάτο μας. Δεδομένου ότι αυτό θα ήταν μεγάλο δράμα, η Madame Gâteaux τείνει να συμφωνήσει με την άνωθεν προλαλήσασα: η πετσέτα μπαίνει επάνω στην καρέκλα μας, προσεκτικά ώστε να μην ακουμπά η λερωμένη πλευρά το κάθισμα, ειδικά αν είναι υφασμάτινο.

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type="1_1" background_position="left top" background_color="" border_size="" border_color="" border_style="solid" spacing="yes" background_image="" background_repeat="no-repeat" padding="" margin_top="0px" margin_bottom="0px" class="" id="" animation_type="" animation_speed="0.3" animation_direction="left" hide_on_mobile="no" center_content="no" min_height="none"]Emily Post: "Τι έκανε; έβαλε την πετσέτα στο τραπέζι όταν πήγε στην τουαλέτα; Αχαχαχα! Πόσο μπασκλάς, αγάπη μου!"

Και μία ακόμα απορία σας: Γιατί οι σερβιτόροι στα ακριβά εστιατόρια κυκλοφορούν με την πετσέτα περασμένη στο μπράτσο;

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type="1_1" background_position="left top" background_color="" border_size="" border_color="" border_style="solid" spacing="yes" background_image="" background_repeat="no-repeat" padding="" margin_top="0px" margin_bottom="0px" class="" id="" animation_type="" animation_speed="0.3" animation_direction="left" hide_on_mobile="no" center_content="no" min_height="none"]Φράκο, ασημένιος δίσκος, γάντι και πετσέτα στρατηγικά τοποθετημένη.

Η απάντηση είναι πως πρέπει να βρίσκονται σε ετοιμότητα για τυχόν ατυχήματα, εάν για παράδειγμα χυθεί το κρασί στο τραπέζι. Η παράδοση αυτή, ωστόσο, ξεκίνησε πριν από 200 χρόνια στη Γαλλία, όπου οι σερβιτόροι περνούσαν κατά αυτό τον τρόπο τις πετσέτες στο χέρι τους για να τις μοιράσουν στους συνδαιτημόνες.

Αλλά ας πάμε ακόμα πιο πίσω για να δούμε την ιστορία της πετσέτας. Σύμφωνα με τις πηγές, η πετσέτα ως concept πρωτοχρησιμοποίηθηκε στην Αρχαία Ελλάδα: συχνά στο τραπέζι χρησιμοποιούνταν κομμάτια ψωμιού (απομαγδαλία) ως πετσέτα για τα δάχτυλα. Στη ρωμαϊκή περίοδο, υφασμάτινες πετσέτες με το όνομα sudaria και mappae. Tα μεν sudaria ήταν μικρού μεγέθους, ενώ η mappa ήταν ένα μεγάλο κομμάτι ύφασμα που προστάτευε το ανάκλιντρο για τους συνδαιτημόνες που έτρωγαν σε ανακεκλιμένη στάση. Οι καλεσμένοι έφερναν τη δική τους mappa, αφενός για να σκουπίσουν τη μάπα (μουαχαχά) και αφετέρου για να τυλίξουν στο τέλος τα περισσεύματα και να τα πάρουν μαζί τους σαν μπογαλάκι (το μετέπειτα γνωστό ως doggy bag).

Φυσικά στα χρόνια του Μεσαίωνα οι πετσέτες εξαφανίστηκαν, για να κάνουν comeback σε αναγεννησιακούς πίνακες, όπως αυτός εδώ, του Dieric Bouts, (1464 - 1467 μ.Χ.) που απεικονίζει τον Μυστικό Δείπνο.

Dieric_Bouts_-_The_Last_Supper

(Αν και έχω μια ψιλο-υποψία ότι δεν είναι πετσέτες, αλλά το τραπεζομάντηλο. Εσείς, σε κάθε περίπτωση, μη διανοηθείτε να σκουπιστείτε με την άκρη του τραπεζομάντηλου πάντως. Το "αφού το έκανε και ο Ιησούς και οι Απόστολοι" δεν είναι δικαιολογία.)

Τον 15ο αιώνα, πετσέτες χρησιμοποιούσαν μόνο οι ευγενείς και έρχονταν στο τραπέζι ζεστές και παρφουμαρισμένες. Τον 16ο αιώνα, είχαν πια γίνει θεσμός. Η τέχνη του διπλώματος της πετσέτας σε περίτεχνα σχέδια ξεκίνησε στην Ιταλία, με πιο δημοφιλή τα σχήματα ζώων και λουλουδιών - ο κύκνος και το νούφαρο έδιναν και έπαιρναν. Τον 17ο αιώνα, οι πετσέτες ήταν μεγάλου μεγέθους (σεντόνι κανονικό), ενώ άρχισαν να μικραίνουν όταν είχε πια καθιερωθεί και το μαχαιροπήρουνο, τον 18ο αιώνα. Τον 17ο αιώνα άρχισε να αναπτύσσεται και το σαβουάρ βιβρ γύρω από την πετσέτα, σύμφωνα με το οποίο, σε ένα δείπνο, αυτός που ξεδιπλώνει πρώτος την πετσέτα είναι ο πιο υψηλόβαθμος στην ιεραρχία, και οι άλλοι ακολουθούν. Τότε, βέβαια, ήταν απολύτως απαραίτητο να τυλιχτεί η πετσέτα γύρω από τον λαιμό, αφού έπρεπε να προστατευθούν τα δαντελωτά κολλάρα των κυρίων.

Η κυρία Φλόρενς Χάρτλεϊ, σε ένα βιβλίο της το 1860 , προτείνει στις κυρίες να φέρνουν μαζί τους καρφίτσες για να καρφιτσώνουν την πετσέτα τους επάνω στο φόρεμά τους, μην τυχόν και γλιστρήσει στο πάτωμα ενώ τις έχουν στα πόδια τους. Το 1895, ο κύριος Τζορτζ Ρίπι Στιούαρτ παραπονιέται για τη συχνή απουσία πετσετών στα τραπέζια, πράγμα που αναγκάζει να καταφύγει κανείς στο μαντήλι του - πράγμα "τρομερά άκομψο".

Η χρήση των δαχτυλιδιών προοριζόταν  για το οικογενειακό τραπέζι. Το κάθε μέλος της οικογένειας είχε το δικό του δαχτυλίδι, στο οποίο έμπαινε η πετσέτα στο τέλος του γεύματος, για να ξαναχρησιμοποιηθεί. Όπως εξηγεί και η κυρία Άγκνες Μόρτον, το 1911, δεν καταλαβαίνει γιατί κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι πετσέτες πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο  μία φόρα. "Τέτοια άσκοπη χρήση πετσετών" είναι κακή για το νοικοκυριό, αφού αναμφίβολα "θα εξαντλήσει τα αποθέματα λινών και θα υπερχειλίσει το πλυσταριό." Σήμερα, ωστόσο, η χρήση των δαχτυλιδιών είναι ένα στολίδι που συμπληρώνει την art de la table και θεωρείται τρομερά σικ.

Και για να επανέλθουμε στο γέυμα μας, έχετε ολοκληρώσει; Διπλώστε χαλαρά την πετσέτα σας -μην την κάνετε κουβάρι- και βάλτε τη στα αριστερά του σερβίτσιου σας.

Αν παρόλα αυτά, όλο αυτό το σαβουάρ βιβρ σας φαίνεται εξουθενωτικό και αδυνατείτε να θυμάστε όλους αυτούς τους κανόνες, έχουμε τη λύση για εσάς:

[/fusion_builder_column][fusion_builder_column type="1_1" background_position="left top" background_color="" border_size="" border_color="" border_style="solid" spacing="yes" background_image="" background_repeat="no-repeat" padding="" margin_top="0px" margin_bottom="0px" class="" id="" animation_type="" animation_speed="0.3" animation_direction="left" hide_on_mobile="no" center_content="no" min_height="none"]Η "Αυτόματη πετσέτα" του Ρουμπ Γκόλντμπεργκ

Ο Ρουμπ Γκόλντμπεργκ (1883-1970) έγινε διάσημος με τα καρτούν που απεικονίζουν περίπλοκες αυτόματες συσκευές. Η αυτοματοποιημένη πετσέτα ενεργοποιείται όταν σηκώνετε το κουτάλ (Α), οπότε κουνιέται η κουτάλα (B, C), που πετάει το κρακεράκι (D) στον παπαγάλο (E). Ο παπαγάλος πηδάει να το πιάσει, ο μοχλός (F) σηκώνεται, οι σπόροι (G) πέφτουν στον κουβά (H). Από το βάρος, τραβιέται το σχοινί, που ανάβει τον αναπτήρα (J), που πυροδοτεί τον πύραυλο (K), ο οποίος κουνάει το δρεπάνι (L), που κόβει το σχοινί, που τραβάει το εκκρεμές, το οποίο κουνιέται μπρος-πίσω και σας σκουπίζει με την πετσέτα.

Άβολο; Μάλλον. Καλύτερα  να αποστηθίσετε τους κανόνες σαβουάρ βιβρ. Πάμε πάλι απ' την αρχή.[/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]